ABD ile İran arasında savaşı durdurmayı ve Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmayı hedefleyen geçici anlaşma, taraflar arasında 14 maddelik üst düzey bir mutabakat öngörüyor. Anlaşmanın liderlerce elektronik ortamda imzalandığı bildirildi.

Axios, ABD ve İran arasındaki anlaşmanın elektronik ortamda liderler tarafından imzalandığını ve an itibarıyla yürürlükte olduğunu bildirdi. ABD merkezli haber sitesine göre ABD Başkanı Donald Trump, anlaşmanın bir nüshasını G7 zirvesi için bulunduğu Fransa'da Versay Sarayı'nda Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile yemek sırasında imzaladı. Beyaz Saray da gelişmeyi doğruladı.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi de anlaşmanın elektronik formatta olması ve her iki devlet başkanı tarafından imzalanması gerektiği konusunda anlaştıklarını bildirdi. Sözcü, ''Farsça belge İngilizce metinle benzerdir ve karşı tarafça imzalanmıştır.'' dedi.

Bekayi, yarın İsviçre'de yapılacak toplantının, anlaşmanın imzalanması amacını taşımadığını belirtti. Bekayi ayrıca ''Füzelerimiz üzerine müzakere etmek için değil, ateşlemek için.'' dedi ve nükleer materyali İran dışına göndermeyeceklerini söyledi.

İran yönetimi mutabakat metni için İsviçre'de herhangi bir imza töreni düzenlenmeyeceğini açıkladı.

Müzakerelere arabuluculuk yapan Pakistan'ın Başbakanı Şahbaz Şerif de mutabakat anlaşmasına dair detayları paylaştı.

İki ülkenin başkanlarının "İslamabad Mutabakat Anlaşması"nı elektronik olarak imzaladığını belirten Şerif, "Bu anlaşmanın ilgili hükümetlerin en üst düzeyinde imzalanması, her iki tarafın da çatışmanın diplomatik yollarla çözülmesine olan bağlılığını göstermektedir. İslamabad Mutabakat Anlaşması derhal yürürlüğe girecek ve ilk adım olarak İran, Hürmüz Boğazı'nı derhal yeniden açacak, ABD ise deniz ablukasını derhal kaldıracaktır." ifadelerini kullandı.

Reuters'ın ortaya çıkardığı anlaşma taslağı, İran'ın nükleer programının nasıl sınırlandırılacağı gibi en zorlu başlıkları nihai anlaşmaya bırakıyor. Belgede, tarafların 60 gün içinde kapsamlı bir anlaşmaya varmak üzere İsviçre'de müzakerelere başlamasının planlandığı belirtiliyor.

Taslağın ilk maddesine göre İran ve ABD, mevcut savaştaki müttefikleriyle birlikte, mutabakatın imzalanmasıyla Lübnan dahil tüm cephelerde savaşın derhal ve kalıcı biçimde sona erdiğini ilan edecek.

Taraflar bundan sonra birbirlerine karşı düşmanca eylem başlatmayacaklarını, güç kullanma tehdidinden veya güç kullanımından kaçınacaklarını taahhüt edecek. Belgede ayrıca İran ve ABD'nin birbirlerinin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı göstereceği, iç işlerine müdahale etmeyeceği ifade ediliyor.

Tarafların, karşılıklı mutabakatla uzatılabilecek azami 60 günlük süre içinde nihai anlaşmaya ulaşması öngörülüyor. Taslağa göre ABD, mutabakatın imzalanmasının hemen ardından deniz ablukasını kaldıracak ve İran'a yönelik her türlü müdahale ya da engellemeyi önleyecek. Deniz trafiğinin en geç 30 gün içinde savaş öncesi seviyeye dönmesi hedefleniyor.

ABD ayrıca nihai anlaşmadan sonraki 30 gün içinde çevre bölgelerdeki güçlerini çekmeyi taahhüt ediyor. İran ise Basra Körfezi ile Umman Denizi arasındaki ticari gemi trafiğinin yeniden başlaması için derhal adım atacak. Belgede, mayınların temizlenmesi ve teknik engellerin kaldırılması ihtiyacı dikkate alınarak gemi trafiğinin 30 gün içinde savaş öncesi hacme çıkarılması öngörülüyor.

Taslakta ekonomik başlıklar da geniş yer tutuyor. Buna göre ABD, bölgesel ortaklarıyla birlikte İran'ın rehabilitasyonu ve ekonomik kalkınması için en az 300 milyar dolarlık finansman sağlayacak kapsamlı bir plan oluşturmayı taahhüt ediyor. Bu planın uygulama mekanizmasının nihai anlaşmanın parçası olarak 60 gün içinde belirlenmesi bekleniyor.

Belgede ABD'nin, nihai anlaşmada kararlaştırılacak takvim çerçevesinde İran'a yönelik tüm yaptırımları sona erdirmeyi taahhüt ettiği belirtiliyor. Bu kapsamda BM Güvenlik Konseyi ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Yönetim Kurulu kararları ile ABD'nin tek taraflı birincil ve ikincil yaptırımlarının kaldırılması da yer alıyor.

Nükleer başlıkta ise İran, hiçbir zaman nükleer silah üretmeyeceğini yineliyor. Zenginleştirilmiş materyalin akıbeti, İran'ın nükleer ihtiyaçları ve nükleer programla bağlantılı diğer konuların nihai anlaşmada ele alınacağı ifade ediliyor.

Taslağa göre nihai anlaşmaya kadar taraflar mevcut durumu koruyacak. İran nükleer programında statükoyu sürdürecek; ABD ise İran'a yeni yaptırım uygulamayacak veya bölgedeki askeri varlığını artırmayacak.

ABD Hazine Bakanlığı'nın, mutabakatın imzalanmasının ardından yaptırımlar kaldırılana kadar İran ham petrolü, petrokimya ürünleri ve bunlarla bağlantılı bankacılık, sigorta, taşımacılık gibi hizmetler için muafiyetler yayımlaması öngörülüyor.

Ayrıca İran'ın dondurulmuş veya kısıtlanmış fon ve varlıklarının, nihai anlaşmaya yönelik müzakerelerde ilerleme sağlandıkça serbest bırakılması planlanıyor. Taslakta bu kaynakların İran Merkez Bankası'nın belirleyeceği nihai yararlanıcılara ödeme için tamamen kullanılabilir hale getirileceği belirtiliyor.

Belge, nihai anlaşmanın uygulanmasını ve tarafların gelecekteki taahhütlerini denetlemek üzere bir uygulama mekanizması kurulmasını da öngörüyor. Nihai anlaşmanın ise bağlayıcı bir BM Güvenlik Konseyi kararıyla onaylanması planlanıyor.